Brussel toont zich als een levend landschap tijdens de Heritage Days 2026

Ans Persoons, Brussels Staatssecretaris bevoegd voor Leefmilieu, Klimaat, Erfgoed, Stadsvernieuwing en Imago van Brussel, stelde dinsdag het programma voor van de 38ste editie van de Heritage Days / Open Monumentendagen. Die vinden plaats op 19 en 20 september in de 19 Brusselse gemeenten. Deze editie, georganiseerd door urban.brussels en met als thema ‘Our Landscape, Our Legacy’, biedt met meer dan 270 activiteiten een recordprogramma rond stedelijke landschappen. Nieuw dit jaar zijn de samenwerkingen met Leefmilieu Brussel en de Europese campagne #EUInMyRegion. Inschrijven voor de Heritage Days is volledig gratis.

De keuze voor WIELS om deze editie voor te stellen, is geen toeval. De plek belichaamt het thema van dit jaar, ‘Ons landschap, ons nalatenschap’, dat Brusselaars uitnodigt om de rijkdom, diversiteit en de voortdurende verandering van de landschappen in hun stad te herontdekken. Als voormalige industriële site met een iconische architectuur is WIELS een plek waar verschillende lagen van Brussel samenkomen. Vanop het terras kijk je uit over de stad, met haar industriële en spoorwegverleden, culturele plekken, woonwijken en groene ruimtes. Aan de voet van het gebouw liggen de Wielsmoerassen, een bijzonder natuurgebied met een rijke biodiversiteit dat zal uitgroeien tot een nieuw stadspark. Op één plek komen zo verschillende tijdperken, gebruiken en landschappen samen die elk hun verhaal vertellen over Brussel en mee vormgeven aan de identiteit van de stad.

Het landschap leeft en verandert mee met de stad. Erfgoed is niet alleen wat we uit het verleden hebben meegekregen. Het gaat ook over wat we vandaag beslissen te bewaren, te doen evolueren en door te geven. Het landschap vormt onze leefomgeving. Waar erfgoed vroeger werd beschouwd als een onderdeel van het landschap, groeit vandaag het besef dat het landschap in zijn geheel als erfgoed kan worden gezien.

“Een stad evolueert voortdurend. De tijdsgeest bepaalt hoe onze gebouwen en open ruimtes vorm krijgen. In een grootstad als Brussel wordt het landschap door de mens geschapen, het beweegt mee met nieuwe noden, nieuwe technologieën en nieuwe inzichten. Wat bewaren we, wat laten we los, wat geven we een nieuwe invulling. Deze vragen leidden al decennialang tot heftige stadsdiscussies. In een gewest waar ruimte en middelen schaars zijn en de noden hoog, staan we tijdens de Heritage Days stil bij de vele evoluties die ons Brusselse landschap al gekend heeft en kijken we ook naar de toekomst. Tijdens dit weekend openen we de deuren van plekken die normaal gesloten blijven en nemen we bezoekers mee op verrassende wandelingen door de stad. Volledig gratis en voor iedereen”, vertelt Ans Persoons, Brussels staatssecretaris voor Erfgoed, Leefmilieu en Klimaat.

Een recordaantal activiteiten

Met meer dan 270 activiteiten verspreid over de 19 gemeenten breken de Heritage Days dit jaar een record. Het programma is bijzonder uitgebreid, met rondleidingen, wandelingen, fietstochten, tentoonstellingen, lezingen, voorstellingen en uitzonderlijke openstellingen.

Dit jaar bieden de Heritage Days letterlijk een blik op het landschap vanop enkele uitzonderlijke daken. Bezoekers kunnen Brussel van bovenaf bekijken vanop de zuidelijke toren van de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal, het dak van ARLON53, de uitkijkpunten van de KBR, de voormalige centrale administratie van de RTT en The Gradient. De Brusiliatoren in Schaarbeek biedt dan weer een panorama van 360° over de hoofdstad.

Het kasteel Rivieren in Ganshoren, het kasteel Tournay-Solvay in Watermaal-Bosvoorde, de Castel de Lindhout in Montgomery, het Manoir d’Anjou in Sint-Pieters-Woluwe, maar ook het kasteel d’Arconati, waar de International School of Brussels gevestigd is, en het Domaine Allard in Ukkel laten deelnemers kennismaken met minder bekend residentieel erfgoed, waar monumentale architectuur, parken en tuinen samen uitzonderlijke landschappen vormen.

Een van de doelstellingen van de Heritage Days is om plekken open te stellen die normaal niet toegankelijk zijn voor het publiek of slechts zelden hun deuren openen. Zo worden verborgen plekken, zoals het dak van het BELvue met uitzicht op het Koningsplein, het Maison Barbier of de geheime tuin van Jacques Wirtz uitzonderlijk geopend. Daarnaast zet het programma vakmanschap en ambachten in de kijker, met bezoeken de azijnmakerij Sainte-Odile, La Savonnerie Royale en Hof-ter-Musschen.

Wie Brussel eens met andere ogen wil bekijken, kan ook vroeg uit de veren of de stad bij valavond ontdekken. Een ochtendwandeling brengt je langs de tuinen van de Abdij van Ter Kameren, het Tenboschpark en een verborgen privétuin in Sint-Gillis. Tijdens een avondwandeling van de Louizalaan naar het Koningsplein ontdek je dan weer hoe verlichting de stad verandert en ons landschap ’s avonds een heel ander gezicht geeft.

Erfgoed en natuur: een nieuwe samenwerking met Leefmilieu Brussel

Deze editie markeert ook een nieuwe samenwerking tussen urban.brussels en Leefmilieu Brussel in het kader van Renature Time, dat tijdens de Heritage Days van start gaat en loopt tot 18 oktober. In totaal dragen 25 activiteiten dit label. Ze laten natuur ontdekken als een volwaardig onderdeel van het Brusselse landschap en erfgoed.

Van het Zoniënwoud tot het Ossegempark, van Hof ter Musschen tot de moerassen van Ganshoren, van het Zennepark tot de Wiels- en Biestebroeckmoerassen en langs de waterkerskwekerij van Laken: deze activiteiten laten bezoekers kennismaken met natuur die soms spectaculair, soms verborgen is, maar altijd nauw verbonden met de geschiedenis en ontwikkeling van ons Gewest.

© Kabinet Ans Persoons© Kabinet Ans Persoons

© Kabinet Ans Persoons© Kabinet Ans Persoons

EFRO: erfgoed als onderdeel van de stedelijke transformatie

De Heritage Days sluiten ook aan bij de Europese campagne #EUInMyRegion, in samenwerking met het Brusselse beleid rond het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO).

Deze samenwerking laat zien hoe Europese en gewestelijke investeringen de Brusselse wijken en landschappen concreet veranderen. Onder de projecten die in de kijker staan: de hippodroom van Ukkel-Bosvoorde, de Ketelhoeve in Neerpede, Mazui/Zinneke en COOP, een voormalige industriële site langs het kanaal die een nieuwe bestemming kreeg.

De Matrimoniumdagen: vrouwelijk erfgoed in Brussel

Van 25 tot 27 september vindt de 8ste editie van de Matrimoniumdagen plaats, met een dertigtal gratis activiteiten: lezingen, workshops, rondleidingen en activiteiten voor kinderen en gezinnen.

Dit jaar zetten de Matrimoniumdagen vrouwen in de kijker die mee het Brusselse erfgoed hebben vormgegeven, maar niet altijd een plaats kregen in de historische verhalen: kantwerksters, arbeiders, archivarissen, conservatoren, kunstenaars en vele andere vrouwen die de stad mee vormgaven.

“Financiële autonomie staat centraal in het feministische denken en is al 50 jaar verankerd in onze wetgeving. Met hun rijke programma brengen de Matrimoniumdagen ons erfgoed en onze sociale verworvenheden onder de aandacht. Ze maken zichtbaar wat vaak onderbelicht blijft, laten ons kennismaken met de vrouwen die onze geschiedenis mee hebben geschreven en vieren wat generaties vrouwen samen hebben bereikt”, benadrukt Apolline Vranken, coördinator van L’architecture qui dégenre.

De Heritage Days / Open Monumentendagen vinden plaats op 19 en 20 september 2026 in de 19 Brusselse gemeenten.

Reserveren kan via heritagedays.urban.brussels.