Openluchtzwembad en masterplan zullen Abattoir-site en Kuregem een nieuw elan geven
Woensdag 2 september 2026
%C2%A9Simon%20Schmitt_L-17.jpg "© Simon Schmitt - SAU-MSI")
De Brusselse regering heeft een Masterplan goedgekeurd voor de volledige herontwikkeling van de Abattoirsite in Anderlecht, een van de meest strategische plekken van Kuregem en de Brusselse kanaalzone. Er komen woningen voor een gevarieerd publiek, horeca, gemeenschapsvoorzieningen, duurzame voedingsproductie en publieke ruimte met meer natuur. Tegelijk wordt de procedure gelanceerd om een privépartner aan te stellen die een nieuw openbaar openlucht- en binnenzwembad zal ontwerpen, bouwen, financieren, onderhouden en uitbaten, bovenop het Manufakture-gebouw.
Dat nieuwe elan is broodnodig. Kuregem is vandaag één van de wijken die het zwaarst te kampen heeft met grootstedelijke problemen zoals overlast door drugshandel en -gebruik, sociale kwetsbaarheid en gebrek aan kwalitatieve openbare ruimte.
Tegelijk is het een levendige en diverse wijk met een sterke sociale en economische dynamiek. De Abattoirsite speelt daarin al jaren een bijzondere rol. Dit masterplan wil dan ook meer dan een vastgoedoperatie zijn: een hefboom voor de wijk en haar inwoners, die een beter evenwicht brengt in een buurt die vandaag klappen krijgt.
De economische functies van de NV Abattoir zullen de komende jaren evolueren. Hierdoor komt er letterlijk ruimte voor de transformatie van het volledige gebied langs het kanaal in Anderlecht. Een van de meest zichtbare nieuwe voorzieningen wordt het zwembad bovenop Manufakture-gebouw, goed voor zo'n 4.000 m² met een een buitenbad, 25 meter binnenbad en een instructiebad. Dit zwembad beantwoordt aan de grote nood aan school- en recreatief zwemwater in een dichtbevolkte buurt.
"Op warme dagen is er maar één ding waar je naar verlangt: in het water springen. Jong en oud, iedereen zoekt verkoeling. En die verkoeling mag geen luxe zijn, maar moet toegankelijk zijn voor iedereen. Daarom zetten we deze legislatuur alles op alles om openluchtzwemmen opnieuw deel te maken van onze stedelijke basisinfrastructuur. Vandaag lanceren we de openbare opdracht voor de bouw van een nieuw zwemcomplex op een unieke plek: het dak van het Manufakture-gebouw. Met een oppervlakte zo groot als de Grote Markt biedt deze plek enorm veel mogelijkheden," zegt Ans Persoons.
Een openluchtzwembad voor de Brusselaars en een kans voor toekomstige partners
Voor de realisatie van dit zwembad heeft de Brusselse Regering de Maatschappij voor Stedelijke Inrichting (MSI) belast met de opzet van een DBFMO-procedure. Dat betekent dat we op zoek zijn naar een partner die het zwembad op lange termijn kan ontwerpen, bouwen, financieren, onderhouden en exploiteren. Ook de Vlaamse Gemeenschapscommissie trok in dit voorbereidend proces actief mee aan de kar. Via een investeringssubsidie voor verzwaarde funderingen van het gebouw werd de piste om een zwembad op het dak te bouwen mogelijk. Ze staat bovendien in nauw contact met de Vlaamse overheid om ook hier de laatste bijkomende financiering voor dit project te bekomen.
Het contract voorziet in een exploitatieperiode van 30 jaar, waarbij het Gewest gedurende die periode een exploitatievergoeding betaalt. Na afloop van die periode wordt de infrastructuur eigendom van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Dit biedt een duidelijk kader en maakt het mogelijk om het zwembad niet alleen als een bouwproject te bekijken, maar als een infrastructuur die op lange termijn moet functioneren en leven. Aan de uitbating van het zwembad worden ook een aantal vereisten gekoppeld zoals toegankelijkheid, openingsuren en het onthaal van scholen, clubs, verenigingen en individuele gebruikers. Tegelijk laat het ook ruimte voor de expertise en creativiteit van de kandidaten.
Gilles Delforge, CEO van de MSI: “We willen dat de partners die zich kandidaat stellen ons kunnen verrassen met hun voorstellen, zowel op het vlak van de architectuur als wat betreft de manier waarop deze voorziening wordt gebouwd, uitgebaat en op vlak van milieu voorbeeldig kan worden gemaakt. Vandaag willen we vooral de deur openzetten voor teams die via dit project kunnen bijdragen aan het blootleggen en benutten van het volledige potentieel van deze uitzonderlijke site, zowel dankzij haar geschiedenis en ligging in een uiterst dichtbebouwde stedelijke omgeving als dankzij haar economische functie.”
De gunning van de opdracht is gepland voor 2028, gevolgd door minimaal 18 maanden bouw. Het huidige doel is om het zwembad in 2030 in gebruik te nemen.
%C2%A9Simon%20Schmitt_L-41.jpg)
De grote doelstellingen van het masterplan voor de nieuwe stadswijk
Met het masterplan wil Brussel de Abattoirsite uitbouwen tot een levendig, verbonden en toekomstgericht stadsdeel. 6 ambities staan daarbij centraal:
- Meer veiligheid en leefbaarheid
Een sterkere stedelijke inbedding in de omgeving, met bijzondere aandacht voor publieke ruimte, sociale controle en verkeersveiligheid in de wijk. - Meer natuur en klimaatbestendigheid
De abattoirsite en haar omgeving is vandaag quasi volledig verhard. Bij de inrichting van de nieuws stadswijk gaat veel aandacht naar natuur en waterbeheer. - Een sterke economische identiteit: ‘de buik van Brussel’
Sinds eind 19e eeuw is de Abattoirsite ‘de buik van Brussel’. De sociaal-economische rol van de site voor de Brusselse voedseleconomie en -logistiek wordt versterkt, met verdere professionalisering van de marktactiviteit. - Meer ruimte voor ontmoeting en sociale cohesie
De nieuwe stadswijk zal een ontmoetingsplek worden, mede dankzij de aanwezigheid van Cultureghem, dat de site vandaag al activeert voor jongeren en buurtbewoners en zo een belangrijke basis legt voor de toekomst. - Nieuwe stedelijke functies met publieke én private projecten
Het masterplan voorziet een mix van functies in de nieuwe stadswijk. Er komen woningen voor een gevarieerd publiek, publieke voorzieningen, horecagelegenheden, duurzame voedingsproductie, het nieuwe publieke zwembad en aangename publieke ruimte met veel bomen op maat van voetgangers en fiets. - Een future-proof energienetwerk en focus op waterbeheer
Een groot voordeel van de site is het bestaande geothermisch warmtenet waarmee gebouwen en het zwemwater in de toekomst kunnen worden verward.
"De transformatie van de hele Abattoirsite is natuurlijk een veel groter verhaal. We maken hier ruimte voor een nieuwe stadswijk, met woningen, voorzieningen, natuur en plekken om elkaar te ontmoeten. Zo geven we deze wijk letterlijk en figuurlijk opnieuw ademruimte. De Abattoirsite ligt in een wijk met uitdagingen, maar ook met enorm veel potentieel. Met dit project willen we mee een positieve dynamiek creëren: een plek waar mensen kunnen wonen, werken, sporten, ontspannen en elkaar ontmoeten. Een plek die mensen samenbrengt,” vult Ans Persoons aan.
Van 19e eeuws slachthuiscomplex naar een levendige stadswijk
De toekomstige Abattoirsite wordt geen monofunctionele plek, maar een geheel van multifunctionele gebouwen die verbonden worden door een aangename publieke ruimte.
- Esplanade en Trapeziumpark
(circa 14.000 m²)
Een brede fiets- en voetgangersesplanade met veel bomen langs de Nijverheidskaai, die de huidige parking vervangt en de site opnieuw naar het kanaal richt. - Publieke doorsteek passage Delacroix
(circa 6.000 m²)
Deze verbinding voor zachte mobiliteit tussen de Nijverheidskaai en de Bergensesteenweg, zal wijk toegankelijker maken en beter verbinden met de omliggende buurten. - Zone A en B
(samen goed voor circa 19.000 m²)
Hier komt ruimte voor agrovoedingsgerichte productie- en handelsactiviteiten door NV Abattoir en mogelijk parkeerplaatsen. - Zone C
(circa 17.000 m²)
In deze zone komt een mix van woningen en gemeenschapsvoorzieningen. - Zone D
(circa 10.000 m²)
Hier komt een mix van stedelijke functies met eventueel woningen. - Manufakture-dak (het toekomstige zwembad)
Dit nu al indrukwekkende gebouw vormt de schakel tussen de economische, publieke en sociale functies van de site. In het gebouw komen productieactiviteiten en op het dak komt het nieuwe publieke zwembad (binnenbad, buitenbad en instructiebad). - Ropsy Chaudronstraat
Een woonproject van NV Abattoir, waarbij de bestaande "échoppes" plaatsmaken voor nieuwe kwalitatieve woningen en winkelpaviljoenen. - Kotmet
Een gemengd project met commerciële ruimtes, appartementen en studentenkoten dat een nieuwe toegangspoort zal vormen tot de Abattoirsite. - Metrostation Delacroix
Het metrostation wordt door Brussel Mobiliteit aangepakt en toegankelijker gemaakt.
NV Abattoir: een geëngageerde partner in de transitie van de wijk
“Abattoir is al meer dan een eeuw de buik van Brussel: een plek die de stad voedt, mensen samenbrengt en economische activiteit creëert. Die identiteit willen we absoluut behouden, maar tegelijk klaarmaken voor de toekomst. Wij kijken uit naar onze nieuwe wijk, naar onze nieuwe buren en naar alle activiteiten die er gaan plaatsvinden,” zegt Elke Tiebout, CEO van Abattoir
De transformatie van de Abattoirsite kan alleen slagen dankzij een nauwe samenwerking tussen publieke en private partners. NV Abattoir neemt daarin een sleutelrol op. Als uitbater van de site heeft het bedrijf de voorbije jaren zelf al sterk geïnvesteerd in haar toekomst. Met projecten als Foodmet, de lopende restauratie van de overdekte markt, Manufakture en binnenkort ook Kotmet werd de basis gelegd voor een verdere ontwikkeling van de site als een levendige plek voor productie, handel, ontmoeting en consumptie.
Die dynamiek wordt vandaag verdergezet. NV Abattoir werkt samen met MSI aan de coördinatie van de publieke ruimte die nodig is om de verschillende delen van de site beter met elkaar te verbinden en toegankelijk te maken. Zo ontstaat stap voor stap een samenhangende omgeving die klaar is voor een groeiende groep gebruikers: van buurtbewoners en marktkramers tot bezoekers van het zwembad, ondernemers en nieuwe bewoners.
De ambitie is daarbij niet om de eigenheid van de Abattoirsite uit te wissen, maar om haar sterke identiteit verder te laten evolueren. Aangename publieke ruimte, nieuwe woningen en voorzieningen, een publiek zwembad en een sterke economische dynamiek kunnen de site uitbouwen tot een nieuwe motor voor Kuregem en de kanaalzone.
NV Abattoir wil die transitie mee vormgeven vanuit haar jarenlange verankering in de wijk. De site blijft daarbij trouw aan haar rol als plek waar mensen samenkomen, waar voedsel centraal staat en waar economische activiteit en stadsleven elkaar versterken. Zo kan Abattoir zich verder ontwikkelen als een eigentijdse, open en dynamische plek, zonder haar unieke karakter te verliezen.
Nils Quintelier
Pascal Devos